PFAS-innovatie in Antwerpse haven: Jan De Nul test grondzuivering

Pieter De Groot · 2026-03-31

Het is een uitdaging waar veel havengebieden mee worstelen: zwaar vervuilde gronden die ontwikkelingsplannen in de weg staan. In de Antwerpse haven wordt nu een veelbelovende techniek getest om PFAS te immobiliseren in deze verontreinigde bodems. Jan De Nul, bekend van grote infrastructuurprojecten, zet hier een innovatieve aanpak in. PFAS, die 'eeuwige chemicaliën', vormen een hardnekkig probleem. Ze breken niet natuurlijk af en hopen zich op in het milieu. Traditionele saneringstechnieken zijn vaak kostbaar en ingrijpend. Deze nieuwe benadering pakt het anders aan - door de verontreiniging te stabiliseren in plaats van te verwijderen. ### Hoe werkt deze innovatieve techniek? De methode die Jan De Nul test, richt zich op immobilisatie. In plaats van de PFAS uit de grond te halen, worden ze vastgezet zodat ze niet meer kunnen uitspoelen naar grondwater of oppervlaktewater. Het is een beetje zoals het in beton gieten van gevaarlijk afval, maar dan veel geavanceerder. Er worden speciale additieven aan de verontreinigde grond toegevoegd. Deze stoffen binden zich aan de PFAS-moleculen en maken ze onbeweeglijk. Het resultaat? De verontreiniging blijft ter plaatse, maar vormt geen risico meer voor de omgeving. Dat scheelt enorm in kosten en milieubelasting. ### Waarom is dit belangrijk voor Vlaamse havens? Onze havens zitten vol met historische vervuiling. Decennia van industriële activiteit hebben hun sporen nagelaten. Die verontreinigde gronden belemmeren nieuwe ontwikkelingen en investeringen. Een effectieve, betaalbare saneringsmethode kan daar verandering in brengen. - Het maakt herontwikkeling van brownfields mogelijk - Het reduceert transport van verontreinigde grond - Het beschermt het watermilieu rond havens - Het kan kosten met tientallen procenten verlagen De test in Antwerpen is dan ook meer dan alleen een technisch experiment. Het is een belangrijke stap in het vinden van praktische oplossingen voor een wijdverbreid probleem. Als de techniek werkt, kan dit de aanpak van verontreinigde haventerreinen in heel Vlaanderen veranderen. ### De praktische implicaties voor havenbeleid Voor beleidsmakers en havenmanagers opent deze ontwikkeling nieuwe mogelijkheden. Traditioneel was saneren vaak synoniem met afgraven en afvoeren - een dure en logistiek complexe operatie. Met immobilisatietechnieken wordt sanering mogelijk zonder grootschalige grondverzet. Dat betekent dat ontwikkelingsprojecten sneller van start kunnen gaan. De financiële drempel voor herontwikkeling wordt lager. En het milieurendement is direct merkbaar in verbeterde waterkwaliteit. Het is precies het soort innovatie waar de Vlaamse havens behoefte aan hebben. Een havenmanager die ik recent sprak, verwoordde het zo: 'We zitten op goud, maar kunnen het niet aanraken vanwege de vervuiling eronder. Als we die kunnen neutraliseren zonder alles op te graven, ontgrendelen we enorme economische potentie.' ### De weg vooruit De testfase in Antwerpen moet uitwijzen of de techniek op grote schaal toepasbaar is. Er wordt gekeken naar effectiviteit op verschillende grondsoorten en bij verschillende concentraties PFAS. Ook de kosten-batenanalyse krijgt veel aandacht. Wat al duidelijk is: de urgentie om PFAS-problemen aan te pakken neemt alleen maar toe. Strengere milieunormen en groeiend maatschappelijk bewustzijn zetten havens onder druk om oplossingen te vinden. Innovaties zoals deze test van Jan De Nul zijn daarom van cruciaal belang. Voor de Vlaamse Havencommissie en alle professionals in havenbeleid biedt deze ontwikkeling interessante aanknopingspunten. Het laat zien dat technologische vooruitgang nieuwe mogelijkheden creëert voor duurzame havenontwikkeling. En dat is precies waar we met z'n allen naartoe moeten werken: havens die economisch vitaal zijn én ecologisch verantwoord.