PFAS-innovatie in Antwerpse haven: Jan De Nul test immobilisatie

Pieter De Groot · 2026-03-31

De Antwerpse haven wordt het decor voor een belangrijke innovatie in de aanpak van PFAS-vervuiling. Jan De Nul, de bekende bagger- en waterbouwspecialist, test momenteel een nieuwe techniek om deze hardnekkige stoffen te immobiliseren in zwaar vervuilde gronden. Het voelt alsof we eindelijk een stap vooruit zetten in een strijd die soms uitzichtloos leek. PFAS, die 'eeuwige chemicaliën', hebben onze bodems jarenlang belast. Nu lijkt er een praktische oplossing in zicht. ### Wat betekent immobilisatie precies? In plaats van de vervuilde grond af te voeren - wat vaak kostbaar en logistiek ingewikkeld is - probeert Jan De Nul de PFAS-deeltjes vast te zetten in de bodem. Het is een beetje zoals het in beton gieten van gevaarlijk materiaal, maar dan op moleculair niveau. De techniek moet voorkomen dat de stoffen verder uitspoelen naar grondwater of oppervlaktewater. De test vindt plaats op een specifieke locatie in de Antwerpse haven waar de PFAS-concentraties bijzonder hoog zijn. We hebben het over grond die jarenlang is blootgesteld aan industriële activiteiten. De uitdaging is enorm, maar het potentieel ook.  ### Waarom deze aanpak belangrijk is - Het kan kosten besparen vergeleken met traditionele sanering - Het minimaliseert transport van vervuilde grond - Het behoudt de bestaande bodemstructuur waar mogelijk - Het biedt een oplossing voor locaties waar afgraven niet praktisch is Er zit een bepaalde elegantie in deze benadering. In plaats van het probleem te verplaatsen, pakken we het ter plekke aan. Dat past bij hoe we tegenwoordig naar circulaire oplossingen kijken.  ### De praktische uitdagingen Natuurlijk zitten er haken en ogen aan. De techniek moet niet alleen werken op korte termijn, maar ook op lange termijn effectief blijven. We kunnen niet over twintig jaar ontdekken dat de PFAS alsnog is gaan migreren. Monitoring wordt dus cruciaal. Daarnaast moet de methode betaalbaar blijven. Innovatie is mooi, maar als de kosten exploderen, wordt het geen haalbare oplossing voor de vele vervuilde locaties in Vlaanderen. Jan De Nul werkt aan een systeem dat zowel effectief als economisch verantwoord moet zijn. Een havenmedewerker merkte recent op: 'We zoeken al jaren naar manieren om deze erfenis uit het verleden aan te pakken zonder de havenactiviteiten te verstoren. Deze test voelt als een doorbraak.' ### Wat betekent dit voor het Vlaamse havenbeleid? Voor beleidsmakers biedt deze ontwikkeling interessante perspectieven. Als de techniek slaagt, kan het een waardevol instrument worden in het saneringsbeleid. Het zou betekenen dat we vervuilde industrieterreinen sneller en efficiënter kunnen herontwikkelen. De Vlaamse Havencommissie volgt de ontwikkelingen met belangstelling. Havenbeleid gaat immers niet alleen over economische groei, maar ook over duurzaamheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Een schone haven is een toekomstbestendige haven. De komende maanden worden spannend. De testresultaten moeten uitwijzen of de immobilisatietechniek op grote schaal toepasbaar is. Als dat zo is, kunnen we spreken van een belangrijke stap voorwaarts in het beheer van PFAS-vervuiling in onze havens. Het mooie is dat deze innovatie uit Vlaanderen zelf komt. Jan De Nul combineert hier traditionele baggerexpertise met moderne milieutechnologie. Dat is precies het soort kruisbestuiving waar onze havens baat bij hebben. We houden de vinger aan de pols. Want als deze test slaagt, opent dat deuren voor soortgelijke toepassingen in andere Vlaamse havens. De strijd tegen PFAS is nog niet gewonnen, maar we hebben wel een nieuw wapen in ontwikkeling.