PFAS-innovatie in Antwerpse haven: Jan De Nul test immobilisatie

Pieter De Groot · 2026-03-31

Het is een uitdaging waar veel Vlaamse havens mee worstelen: zwaar vervuilde gronden met PFAS. Deze zogenaamde 'forever chemicals' zijn notoir moeilijk aan te pakken. Maar er gloort hoop aan de horizon. Jan De Nul, een bekende speler in de bagger- en waterbouwsector, test momenteel een nieuwe techniek in de Antwerpse haven. Het doel? PFAS immobiliseren in die zwaar vervuilde bodems. Dat betekent dat de schadelijke stoffen niet meer kunnen uitspoelen of verspreiden. Het is een innovatieve aanpak die we met veel interesse volgen. ### Wat betekent immobilisatie precies? Laten we het simpel houden. Immobilisatie is niet hetzelfde als verwijderen. Je haalt de PFAS niet weg uit de grond. In plaats daarvan maak je ze onschadelijk door ze vast te zetten. Denk aan het in beton gieten van gevaarlijk afval. De stoffen zitten nog wel in de grond, maar ze kunnen geen kwaad meer. De techniek die Jan De Nul test, gebruikt speciale additieven. Die worden gemengd met de vervuilde grond. Het resultaat? De PFAS-deeltjes binden zich aan de additieven en verliezen hun mobiliteit. Het water kan ze niet meer meenemen. ### Waarom is dit belangrijk voor onze havens? Vlaamse havens staan voor een enorme uitdaging. Historische vervuiling, vaak van industriële activiteiten, ligt op veel plaatsen op de loer. PFAS is daar een belangrijk onderdeel van. Traditionele saneringstechnieken zijn duur en ingrijpend. - Traditioneel graaf je alles uit en vervoer je het naar een verwerkingsinstallatie - Dat kost al snel tonnen per hectare - Het verstoort havenactiviteiten soms maandenlang Deze nieuwe aanpak zou veel minder ingrijpend kunnen zijn. Als de testen succesvol zijn, kunnen we vervuilde locaties ter plekke behandelen. Dat scheelt tijd, geld en overlast. ### De praktijk in Antwerpen De testlocatie in de Antwerpse haven is niet zomaar gekozen. Het gaat om grond met hoge PFAS-concentraties. Perfect om de effectiviteit van de techniek te meten. Jan De Nul werkt hierbij samen met kennisinstellingen en overheidsinstanties. "We moeten voorzichtig optimistisch zijn," vertelt een betrokken expert. "Elke nieuwe techniek moet eerst zijn waarde bewijzen in de praktijk. Maar de eerste signalen zijn veelbelovend." De monitoring zal maanden duren. Ze meten of de PFAS echt vast blijft zitten. Ook kijken ze naar de langetermijneffecten. Want dat is cruciaal bij immobilisatie: het moet permanent werken. ### Wat betekent dit voor het havenbeleid? Voor beleidsmakers opent deze ontwikkeling interessante perspectieven. Als de techniek werkt, kunnen we vervuilde terreinen sneller en goedkoper geschikt maken voor hergebruik. Dat past perfect bij de circulaire ambities van onze havens. Toch blijven er vragen. Wat zijn de juridische implicaties? Hoe garanderen we dat de immobilisatie permanent is? En hoe communiceren we dit naar omwonenden en bedrijven? Het zijn vragen waar de Vlaamse Havencommissie zich over buigt. Innovatie is mooi, maar moet wel veilig en transparant worden ingezet. De test in Antwerpen geeft ons waardevolle data voor die afweging. ### De weg vooruit De komende maanden zijn beslissend. Als de resultaten positief zijn, kan deze techniek een gamechanger worden voor bodemsanering in havens. Niet alleen in Antwerpen, maar in heel Vlaanderen. Het mooie is dat het een Vlaams bedrijf is dat deze innovatie ontwikkelt. Dat past bij onze traditie van waterbouw en milieutechnologie. We kijken met belangstelling naar de volgende stappen. Voor nu is het afwachten. Maar één ding is zeker: de zoektocht naar betere PFAS-aanpakken is in volle gang. En elke succesvolle innovatie brengt ons een stap dichter bij schonere havens. Dat is goed nieuws voor onze economie, ons milieu en onze toekomst.