PFAS-innovatie in Antwerpse haven: Jan De Nul test immobilisatietechniek

Pieter De Groot · 2026-03-31

Het is een uitdaging waar veel Vlaamse havens mee worstelen: zwaar vervuilde gronden met PFAS. Deze zogenaamde 'forever chemicals' vormen een hardnekkig probleem voor havenontwikkeling en bodemkwaliteit. In de Antwerpse haven is nu een interessante test gestart die mogelijk een nieuwe oplossing biedt. Jan De Nul, bekend van grote infrastructuurprojecten, test momenteel een innovatieve techniek om PFAS te immobiliseren. Het gaat niet om verwijdering, maar om het onschadelijk maken van deze stoffen in de bodem. Dat is een belangrijk verschil in aanpak. ### Wat betekent immobilisatie precies? Immobilisatie is eigenlijk het 'vastzetten' van verontreinigende stoffen in de bodem. In plaats van ze te verwijderen - wat vaak enorm kostbaar en complex is - worden ze gebonden aan speciale materialen. Hierdoor kunnen ze niet meer uitspoelen naar grondwater of opgenomen worden door planten. De techniek die Jan De Nul test, gebruikt speciaal ontwikkelde additieven die met de vervuilde grond worden gemengd. Deze additieven vormen een soort kooitje rond de PFAS-moleculen. Het resultaat? De verontreiniging blijft ter plaatse, maar is niet langer gevaarlijk voor mens en milieu.  ### Waarom is deze test zo belangrijk voor Vlaamse havens? Vlaamse havens staan voor een enorme uitdaging. Aan de ene kant is er de noodzaak tot uitbreiding en modernisering. Aan de andere kant liggen er vaak vervuilde gronden die ontwikkelingsplannen in de weg staan. Traditionele saneringstechnieken zijn duur - we praten al snel over honderdduizenden euro's per hectare - en tijdrovend. - Snellere herontwikkeling van havengebieden - Lagere kosten vergeleken met volledige bodemsanering - Behoud van waardevolle grondstoffen (de grond blijft ter plaatse) - Minder transportbewegingen van vervuilde grond Een expert op het gebied van havenbeleid merkte recent op: 'We moeten innovatieve oplossingen omarmen die zowel economisch als ecologisch verantwoord zijn. Immobilisatietechnieken kunnen hierin een belangrijke rol spelen.' ### Hoe werkt de test in de praktijk? In de Antwerpse haven wordt de techniek getest op een specifieke locatie met zwaar vervuilde grond. Het gaat om een proefopstelling waarbij verschillende mengverhoudingen en additieven worden uitgeprobeerd. De komende maanden wordt gemonitord hoe effectief de PFAS daadwerkelijk wordt vastgezet. Belangrijk om te weten: dit is nog steeds een testfase. De resultaten moeten uitwijzen of de techniek op grotere schaal toepasbaar is. Maar de eerste signalen zijn hoopgevend. Als de techniek slaagt, kan dat betekenen dat vervuilde havengebieden sneller en tegen lagere kosten een nieuwe bestemming krijgen. ### Wat betekent dit voor het Vlaamse havenbeleid? Voor beleidsmakers en havenautoriteiten opent deze ontwikkeling interessante perspectieven. Het kan een extra instrument worden in de toolbox voor gebiedsontwikkeling. Niet elke vervuilde locatie hoeft dan volledig gesaneerd te worden - soms is immobilisatie een praktisch en betaalbaar alternatief. Toch blijven er vragen. Hoe lang blijft de PFAS effectief vastgezet? Wat zijn de langetermijneffecten? En hoe verhoudt deze techniek zich tot het voorzorgsbeginsel? Dat zijn aspecten die nog verder onderzocht moeten worden. Voor nu is het vooral een kwestie van afwachten wat de testresultaten opleveren. Maar één ding is duidelijk: innovatie in bodemsanering blijft hard nodig. En de Antwerpse haven speelt ook op dit vlak een voortrekkersrol in Vlaanderen. De komende maanden zullen meer duidelijkheid geven over de effectiviteit van deze aanpak. Voor havenontwikkelaars, beleidsmakers en omwonenden is het in ieder geval een ontwikkeling om met interesse te volgen.