Vlaamse havens in beeld voor kleine kernreactoren

Pieter De Groot · 2026-03-17

Het is een ontwikkeling die je misschien niet direct verwacht, maar die wel degelijk serieus wordt genomen. De Vlaamse regering is momenteel bezig met het onderzoeken van mogelijke locaties voor kleine modulaire kernreactoren, ook wel SMR's genoemd. En wat blijkt? De haven van Antwerpen staat op die lijst. Dat klinkt misschien als toekomstmuziek, maar de plannen zijn concreet. We hebben het hier over een nieuwe generatie kernenergie, kleiner en flexibeler dan de traditionele centrales die we kennen. Het past in een bredere strategie om onze energievoorziening toekomstbestendig te maken. ### Waarom juist haventerreinen? Dat is een hele logische vraag. Haavergebieden hebben een aantal eigenschappen die ze interessant maken voor dit soort projecten. Ze zijn vaak al goed ontsloten, zowel via weg, water als soms spoor. Er is meestal voldoende ruimte beschikbaar, en ze liggen vaak strategisch ten opzichte van grote industriële afnemers van energie. Denk aan de chemische cluster in de Antwerpse haven. Die heeft een enorme, constante behoefte aan betrouwbare en CO2-arme energie en warmte. Een SMR zou daar perfect kunnen voorzien. Het gaat niet alleen om elektriciteit, maar ook om proceswarmte voor de industrie. - Goede infrastructuur en bereikbaarheid - Ruimtelijke mogelijkheden - Nabijheid van grote energieverbruikers - Mogelijkheid voor warmtelevering aan industrie ### Wat zijn de voordelen van deze kleine reactoren? Laat ik het uitleggen zoals ik het een collega zou uitleggen tijdens een koffiepauze. Traditionele kerncentrales zijn enorme projecten. Ze kosten miljarden euro's en het duurt soms wel 15 jaar voordat ze operationeel zijn. SMR's zijn modulair. Je kunt ze als het ware in een fabriek bouwen en ter plaatse assembleren. Dat maakt ze flexibeler en mogelijk financieel minder risicovol. Ze zijn ook kleiner in vermogen, vaak tussen de 50 en 300 megawatt. Ter vergelijking: een grote centrale zoals Doel 4 heeft een vermogen van ongeveer 1000 megawatt. Het zijn dus echt andere toepassingen. Een beleidsmedewerker die ik ken, zei het laatst treffend: "Het is alsof je niet langer alleen een grote vrachtwagen kunt kopen, maar nu ook een bestelbusje. Voor sommige ritten is dat laatste veel praktischer." ### De uitdagingen waar we voor staan Natuurlijk is het niet alleen maar rozengeur en maneschijn. Er zijn nog heel wat hobbels te nemen. De technologie is relatief nieuw, al zijn er verschillende ontwerpen in ontwikkeling wereldwijd. Vergunningverlening is een complex proces, zeker voor nucleaire installaties. En dan is er de maatschappelijke discussie. Kernenergie blijft een gevoelig onderwerp. Transparante communicatie en betrokkenheid van omwonenden en belanghebbenden zijn absoluut cruciaal. Dat kan niet genoeg benadrukt worden. ### Wat betekent dit voor het Vlaamse havenbeleid? Voor ons als professionals in het havenbeleid opent dit nieuwe perspectieven. Het zet havens niet langer alleen neer als logistieke knooppunten, maar ook als potentiële energiehubs. Het vraagt om een herbezinning op ruimtelijke planning en vergunningen. Het past in een grotere trend van energietransitie in havens. Denk aan windmolens, waterstofproductie en nu dus mogelijk SMR's. Het wordt een interessante mix. De komende maanden zullen we meer duidelijkheid krijgen over welke locaties echt in aanmerking komen en wat de volgende stappen zijn. Eén ding is zeker: de discussie over onze toekomstige energiemix is weer volop geopend. En de Vlaamse havens spelen daar een mogelijke rol in. Het is aan ons om die rol zorgvuldig en doordacht in te vullen, met oog voor veiligheid, duurzaamheid en maatschappelijk draagvlak.